Boosheid bij jongens. Waarom doet hij zo?

06-54781879
info@liavankooten.nl

Lia heeft ons veel inzicht gegeven in hoe ons kind reageert op bepaalde situaties en waar haar behoeftes liggen. Daarnaast geeft ze positieve feedback op aanpak van ouders waardoor je gericht aan oplossingen kunt werken. Fijn en warm contact en zeer professioneel. Zeer hartelijk naar kinderen.

– Moeder S, dochter 10 jaar, boos en opstandig gedrag

Jongens uiten zich bij sociale of emotionele situaties vaak met boosheid. En jongensgedrag bij boosheid is vaak iets als schreeuwen, slaan, bijten of vechten. Veel ouders en leerkrachten reageren boos of geschokt op zo’n explosie. Dit “boosheidsgedrag” bij het kind is de “gevolgschade” van iets. En dat “iets” daar willen we meer duidelijkheid over. Voor onszelf en voor het kind. Heel vaak reageren we op de “gevolgschade” en blijven we daar in hangen. Om hem te leren zijn boosheid te beheersen is het nodig om de aandacht niet te veel op de “gevolgschade” te richten zodat we achter dat “iets” kunnen komen. Maar hoe doe je dat?

Grenzen stellen is nodig

Je eigen boosheid is een goede emotie om te gebruiken bij je eerste reactie op grensoverschrijdend gedrag van het kind. Je moet als volwassene de grens voor je kind duidelijk maken. Jouw eigen boosheid helpt je om dat stevig en krachtig te doen: “stop met slaan (bijten, schreeuwen, gooien etc)!” Dus goed dat we boos worden!

Maar er is een grote valkuil want er is meestal meer dan boosheid. En vanuit die bijkomende emoties haal je er meestal veel meer dingen bij dan alleen dat “stop, hou op”. En daarmee gaat er een ongewenst mechanisme in werking in de wisselwerking met vooral jongens.

Zijn gevoel van falen

Je bent naast boos vaak ook erg geschokt of verward of bezorgd over grensoverschrijdend gedrag. Je reageert je met “dat mag niet….waarom doe je dat, ben je helemaal betoeterd, je broertje (klasgenootje) slaan ben je gek geworden. Je weet toch wel dat je niet mag slaan?” Natuurlijk weet je kind dat hij niet mag slaan. Jij bent een goede opvoeder of juf, dus dat heb je hem allang een keer duidelijk gemaakt. Maar hij doet het desondanks toch.

Als jij zo boos en emotioneel reageert op zijn boosheidsgedrag is hij het even helemaal kwijt. Een emotionele reactie van een ouder of leerkracht maakt dat hij zich fout, afgewezen, mislukt, slecht voelt. Dan sluit hij zich als een oester. Hij wil niet met jou praten over fouten en mislukkingen. Hij heeft het nodig daar eerst zelf even rustig over na te denken. Maar dat lukt niet als een volwassene hem over zijn foute gedrag blijft doorzagen.

Beheers je eigen emoties

Het is dus de kunst om als ouder of leerkracht je eigen emoties te “beheersen”. Ja inderdaad, eigenlijk dat te doen wat je van je kind verlangt in een dergelijke situatie. Rustig en beheerst de grens aangeven, en je boosheid, geschoktheid, bezorgdheid niet met je op de loop laten gaan. Niet makkelijk! In de rots en watertraining leren we kinderen: adem laag, je voeten stevig in de grond, stevige rustige stem. Dat is moeilijk voor kinderen en ook voor ons volwassenen, maar oefening baart kunst. Jezelf beheersen als voorbeeld voor je kind. En met je zelfbeheerste zelf kun het ongewenste gedrag van je kind even “parkeren” en aan de slag met het “iets” wat daarvan de oorzaak is.

Instructie vs straf

Wat en jongen wel goed kan is een instructie begrijpen. Ook als hij boos is lukt dat in de meeste gevallen nog wel aardig. Een eenduidige instructie of opdracht als: “stop met dit, doe dat”. Daar hoeft hij niet over na te denken. En hij hoeft zich niet aangevallen te voelen. Dus: “stop met je broer slaan! Ga maar even op die muur daar slaan! “ zijn vrij neutrale instructies voor je kind.

Het helpt een kind als je na de instructie over wat hij NIET mag doen “ een korte (neutrale, vriendelijke) instructie geeft over wat hij WEL kan doen. “Ga maar even naar je kamer”, “ga maar even afkoelen in de gang”, “loop maar naar buiten tot de boom”. Let wel op je intonatie, als je het bozig roept is het niet neutraal. Het heeft niet altijd succes maar is het proberen waard. Het kind heeft een mogelijkheid nodig, een alternatief waarmee hij de boosheid uit zijn lijf kan laten vloeien. En als hij de instructie kan opvolgen doet hij iets GOED en dat voelt prettig voor hem.

“En hoe zit het dan met straf als hij zijn broertje slaat?” hoor ik je denken. Geen straf of matig met straf is mijn suggestie. Straf is aandacht voor de “gevolgschade”. En we wilden toch naar het “iets” wat daarvan de oorzaak is? De meeste kinderen weten heel goed dat ze niet mogen slaan, schoppen, bijten. Het afkoelen, even naar je kamer zou volgens mij niet als straf moeten worden ingezet maar als mogelijkheid om jezelf te hernemen. Wat mij betreft is dat het eerste begin van zelfbeheersing, en daarmee positief. Als dat met straf geassocieerd wordt is dat erg jammer.

Benoem wat je ziet, stel wat, wie, wanneer, waarmee vragen

Beheers je eigen emoties en kijk naar je kind. Benoem wat je ziet. Iets in de trant van: “tjeetje jij bent/was boos zeg”, “je hoofd ziet er wel heel rood uit, je moet wel heel boos zijn”. Iets wat je opmerkt aan je kind. Iets waardoor het kind zich “gezien” voelt in zijn boosheid, probeer het maar gewoon. Voor een jongen voelt dat prettiger dan jouw boosheid of straf waardoor hij zich afgewezen, slecht, mislukt kan voelen. Als hij wordt opgemerkt in zijn boosheid zal zijn woede meestal niet groter worden en komt er ruimte voor een reactie “Ja, ik ben ook heel boos!!!”

Als hij zo’n soort reactie geeft zou dat mooi zijn. Want nu kun je hem vragen “wat is er dan gebeurd?” Jongens weten meestal niet het antwoord de vraag waarom ze boos zijn (of een klap geven), geen idee. Maar ze kunnen daar wel komen door de “wat“ vraag. Misschien ondersteund met een wie-waar-wanneer-waarmee-vraag: “Wie waren er bij (betrokken)”, “wat deed jij dan, en wat deed je vriendje/broer toen”, “waar speelden jullie en waarmee” en “wanneer begon dat daar dan”. Dit soort hele concrete vragen zijn voor jongens vaak makkelijker te beantwoorden dan beschouwelijke vragen als “waarom”.

Zelfbewustzijn als basis voor zelfbeheersing

Zo kun je samen met je kind de situatie voorafgaand aan de boosheid op een rijtje te krijgen. Om hem te laten ontdekken wat zijn eigen rol was. Om hem te laten snappen wat de rol van anderen was. Om hem te helpen benoemen wat er in zijn lijf gebeurde. En zo komt jouw kind via jouw vragen bij zijn zelfbewustzijn en zelfinzicht. Dat zijn de basis ingrediënten van zelfbeheersing. Dus dat is de eerste stap.

Bij jongens ontwikkelt zelfbewustzijn en zelfinzicht niet altijd vanzelf. Ze hebben er een beetje hulp bij nodig. Als je als ouder of leerkracht je eigen emoties weet te beheersen geef je het goede voorbeeld en ben je beter in staat zijn zelfinzicht te verbeteren. Ik zou zeggen: daar heb je op de lange termijn meer aan dan aan straf voor een uitgedeelde klap. Of niet dan?

Labels:
jongens zelfbewustzijn boosheid zelfbeheersing woede grenzen kindertherapie kind angst weerbaarheid agressie
Gesprek laden

Agenda


17 Januari 2017
Balans Utrecht organiseert een avond over de overstap van de basisschool naar de middelbare school voor kinderen met extra zorgbehoeften. Voor info en aanmelden klik hier.

Rots en Watertraining
De groepstrainingen zijn voorlopig opgeschort. Individuele begeleiding met Rots en Water is wel mogelijk.

Op afspraak
Individueel consult ouder(s), kind, jongere
Kindertolk consult voor ouders
Workshop Jongensproblemen? Jongensoplossingen!! voor ouders of leerkrachten.
Rots en Watertraining voor groepen

Laatste artikelen

Bekijk alle artikelen